Meerjarige veldproef bij commerciële imkerijen toont aan dat herfst- en wintervoeding met een pollenvervangend voer sterkere kolonies oplevert, wintersterfte bijna halveert en meer dan $12.000 extra jaarlijkse inkomsten per 100 bijenvolken genereert bij Amerikaanse professionele imkers.
WINGENE, België –12 maart 2026 — Een peer-reviewed studie gepubliceerd in Insects (MDPI) toont aan dat het voeden van honingbijenvolken met een nutritioneel volledig pollenvervangend voer (PRF-1) gedurende de herfst en winter de wintersterfte van kolonies bijna halveert, aanzienlijk sterkere kolonies oplevert en substantiële economische voordelen genereert voor imkers — en dat onder reële commerciële omstandigheden. Het onderzoek is een samenwerking tussen Washington State University (WSU) en APIX Biosciences NV.
De bevindingen komen op een cruciaal moment. De winter van 2024–2025 kende de hoogste geregistreerde verliezen van bijenvolken in de geschiedenis van de Verenigde Staten. Ondanks het feit dat honingbijen tot de economisch belangrijkste landbouwdieren behoren, hebben zij nooit toegang gehad tot een nutritioneel volledig industrieel geproduceerd voer. De huidige commerciële eiwitsupplementen missen verschillende essentiële nutriënten en zijn nutritioneel niet in balans.PRF-1, ontwikkeld door APIX Biosciences en gebaseerd op meer dan 20 jaar onderzoek, is het eerste voer dat is geformuleerd om aan alle voedingsbehoeften van honingbijen te voldoen. Dit werd eerder aangetoond doordat kolonies in afgeschermde tentinstallaties van mei tot oktober uitsluitend met PRF-1 en suikerwater werden gevoed en toch broedproductie konden blijven onderhouden.
Wat deze studie bijzonder maakt, is haar schaal, duur en realistische onderzoeksopzet. Het gaat om de grootste en langstlopende voedingsproef die ooit volledig onder commerciële imkerijomstandigheden werd uitgevoerd en kan worden vergeleken met een fase-III klinische studie voor honingbijvoeding. Eerdere studies naar eiwitsupplementen waren doorgaans kleinschalig, kortlopend of uitgevoerd onder laboratorium- of kooiomstandigheden die de realiteit van commerciële imkerij slechts beperkt weerspiegelen. In deze studie werden honderden kolonies gevolgd in vijf commerciële imkerijen in Californië en Idaho gedurende twee opeenvolgende seizoenen (2022–2024). Elke deelnemende imkerij beheert meer dan 2.000 kolonies.
De imkers zelf verzorgden de kolonies en dienden het voer toe als onderdeel van hun normale dagelijkse activiteiten. De kolonies werden verdeeld in twee groepen: één groep kreeg PRF-1 en de andere groep kreeg het gebruikelijke commerciële eiwitsupplement dat de imker normaal gebruikt. Alle andere beheerpraktijken, waaronder Varroa-behandeling, voeding met suikerstroop en het verplaatsen van kolonies, bleven identiek. De kolonies werden blootgesteld aan het volledige spectrum van reële stressfactoren waarmee commerciële imkers worden
geconfronteerd. De voordelen van PRF-1 bleken consistent in alle imkerijen, ongeacht locatie, klimaat of managementstijl.
De resultaten waren duidelijk op elk meetmoment. Bij het begin van de amandelbestuiving in januari waren de kolonies die met PRF-1 waren gevoed gemiddeld zestien procent groter. Dit verschil had directe gevolgen voor bestuivingscontracten. In totaal bereikte achtenzestig procent van de PRF-1-kolonies de vereiste sterkte van acht ramen die amandeltelers hanteren voor premium bestuivingscontracten, tegenover zevenenvijftig procent in de controlegroep. Met andere woorden: bijna twintig procent meer kolonies kwam in aanmerking voor het volledige verhuurtarief.
Na afloop van de amandelbestuiving in maart bleken de PRF-1-kolonies bovendien aanzienlijk sterker uit de bestuivingsperiode te komen. Zij beschikten over zesendertig procent meer volwassen bijen en veertig procent meer broed, waardoor imkers met een aanzienlijk groter biologisch kapitaal het volgende deel van het seizoen konden ingaan. Tegelijkertijd werd de wintersterfte bijna gehalveerd: vijftien procent van de kolonies ging verloren tegenover negenentwintig procent in de controlegroep, een reductie van achtenveertig procent.
Lenteherstel: Een aanvullende test bevestigde bovendien dat de effecten verder reikten dan enkel kolonieomvang. Wanneer kolonies uit beide groepen in januari op exact dezelfde startgrootte werden gebracht, groeiden PRF-1-kolonies in het voorjaar nog steeds twaalf procent sneller. Dit wijst erop dat PRF-1 gezondere en robuustere winterbijen produceert, met grotere fysiologische reserves die het herstel van de kolonie in het voorjaar versnellen.
“Deze studie toont aan dat het voorzien van volledige voeding tijdens de kritieke herfst- en wintermaanden langdurige effecten heeft op de gezondheid en productiviteit van kolonies.” stelt Prof. Brandon Hopkins, Associate Professor Entomology aan Washington State University en co-corresponderend auteur. “De voordelen blijven lang na de voedingsperiode zichtbaar en vertalen zich in sterkere kolonies in het voorjaar en tastbare economische voordelen voor imkers.”
Voor imkers vertalen deze biologische verbeteringen zich rechtstreeks in economische opbrengsten. De studie bevat daarom ook een gedetailleerde economische analyse gebaseerd op een hypothetisch bedrijf met honderd kolonies. Daarbij werd de financiële impact van de waargenomen biologische verbeteringen over een volledig jaar doorgerekend.
De eerste opbrengst komt uit de amandelbestuiving, die voor de meeste commerciële imkers in de Verenigde Staten de grootste inkomstenbron van het jaar vormt. In 2024 betaalden amandeltelers gemiddeld 181 dollar per kast, maar doorgaans alleen voor kolonies die de minimale sterkte van acht ramen halen. Doordat PRF-1 ervoor zorgt dat bijna één op vijf extra kolonies aan deze norm voldoet, genereert het systeem 1.931 dollar extra inkomsten per honderd kolonies.
Een tweede voordeel is het vermijden van vervangingskosten. Elke kolonie die de winter niet overleeft, moet immers worden vervangen, meestal door een pakketbijen of nucleuskolonie die
tussen 150 en 250 dollar kost en in het eerste jaar zelden dezelfde productiviteit haalt. De veertien extra kolonies die per honderd worden gered dankzij PRF-1 vertegenwoordigen daardoor 2.100 tot 3.500 dollar aan vermeden vervangingskosten, nog voordat rekening wordt gehouden met de opbrengsten die deze kolonies later in het seizoen genereren.
Het grootste economische effect wordt echter zichtbaar in maart. Kolonies die sterker uit de amandelbestuiving komen en meer bijen en broed bevatten, kunnen worden opgesplitst in vijf-raams nucleuskolonies, zogenaamde “splits”, die kunnen worden ingezet voor verdere bestuiving, honingproductie of verkoop. In de studie produceerden kolonies die werden gevoed met PRF-1 gemiddeld 194 vijf-raams splits per honderd startkolonies, tegenover 143 bij het gebruik van conventionele voeding. Dat betekent 51 extra splits, of een stijging van zesendertig procent in productieve activa. Elke split die vervolgens wordt ingezet voor appelbestuiving en honingproductie genereert gemiddeld ongeveer 197 dollar aan gecombineerde inkomsten, wat neerkomt op ongeveer 10.100 dollar extra downstream-inkomsten. Alternatief kunnen dergelijke nucleuskolonies op de markt worden verkocht voor 150 tot 225 dollar per stuk, wat overeenkomt met 7.700 tot 11.500 dollar aan directe verkoopopbrengst. In de praktijk combineren de meeste imkers beide strategieën.
Samengestelde inkomsten: Omdat elke overlevende kolonie opnieuw kan worden opgesplitst, versterken deze voordelen elkaar in de tijd. Een imkerij die met honderd kolonies start en PRF-1 gebruikt, gaat het tweede najaar in met ongeveer 149 kolonies, tegenover ongeveer 109 kolonies bij conventionele voeding. Tegen het vijfde jaar groeit dit verschil aanzienlijk. Volgens het model zou een bedrijf dat PRF-1 gebruikt meer dan 246.000 dollar aan jaarlijkse bruto-inkomsten genereren, terwijl een bedrijf met dezelfde startgrootte en conventionele voeding rond 55.000 dollar zou uitkomen.
In totaal genereert PRF-1 volgens de studie al in het eerste jaar ongeveer 12.066 dollar extra bruto-inkomsten per honderd kolonies, door een combinatie van hogere inkomsten uit amandelbestuiving, grotere capaciteit voor appelbestuiving en een hogere honingproductie.
“Deze studie toont aan dat een nutritioneel volledige aanpak niet alleen de gezondheid van kolonies verbetert, maar ook de economische fundamenten van commerciële imkerijen aanzienlijk versterkt,” zegt Jan Bogaert, CEO van APIX Biosciences en mede-auteur van de studie.
De resultaten moeten bovendien worden bekeken in de context van de uitzonderlijk hoge wintersterfte die momenteel wordt waargenomen. De gemiddelde wintersterfte bij commerciële imkerijen in de Verenigde Staten bereikte in de winter van 2024–2025 een recordniveau van 40,7 procent. Zelfs de controlekolonies in deze studie presteerden beter dan dat nationale gemiddelde, omdat de deelnemende imkers ervaren professionals waren en met gezonde kolonies begonnen. Toch bood PRF-1 ook bovenop deze goede praktijken een duidelijk voordeel. De waargenomen wintersterfte van vijftien procent bij PRF-1-kolonies komt neer op ongeveer een derde van het nationale gemiddelde.
Het overlevingsvoordeel bleek bovendien consistent in alle deelnemende imkerijen en werd niet beïnvloed door locatie of jaar, wat bevestigt dat het nutritioneel volledige dieet — en niet een specifieke managementpraktijk of omgevingsfactor — de belangrijkste verklaring vormt. De
studie vond daarnaast geen verschillen in Varroa-mijtbelasting of virusniveaus tussen de behandelingsgroepen. Dit suggereert dat PRF-1 niet rechtstreeks werkt op parasieten of ziekteverwekkers, maar eerder via een verbetering van de algemene vitaliteit van de kolonie. Beter gevoede kolonies blijken eenvoudigweg weerbaarder tegen de combinatie van stressfactoren die winterverliezen veroorzaken. PRF-1 is daarmee geen wondermiddel dat alle uitdagingen voor bijen kan oplossen, zoals varroamijten of pesticiden, maar het consequent gebruik wanneer kolonies aanvullende voeding nodig hebben vormt wel de meest effectieve voedingsstrategie om de koloniesterkte en langetermijnweerbaarheid te ondersteunen.
Honingbijen bestuiven jaarlijks meer dan 15 miljard dollar aan landbouwgewassen in de Verenigde Staten en vormen wereldwijd de belangrijkste beheerde bestuiver. Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties is ongeveer 75 procent van de belangrijkste voedselgewassen minstens gedeeltelijk afhankelijk van dierlijke bestuiving. De achteruitgang van bijengezondheid vormt daardoor niet alleen een bedreiging voor het inkomen van imkers, maar ook voor de voedselzekerheid van miljarden mensen Nu klimaatverandering de bloeipatronen verschuift, het natuurlijke voedselaanbod vermindert en periodes van nutritionele stress verergert, heeft een gevalideerd instrument dat de sterfte van bijenvolken aanzienlijk kan verminderen implicaties die veel verder reiken dan één enkel land of één specifiek imkerijmodel.
Hoewel deze studie in de Verenigde Staten werd uitgevoerd, worden vergelijkbare kolonieverliezen en nutritionele uitdagingen wereldwijd gerapporteerd, onder meer in Europa, Australië, Nieuw-Zeeland, Latijns-Amerika, het Midden-Oosten en Azië. PRF-1 wordt geproduceerd uit ingrediënten die zijn goedgekeurd voor veevoer in zowel de Europese Unie als de Verenigde Staten, waardoor het internationaal kan worden ingezet. De studie biedt daarmee een schaalbare en praktische oplossing voor imkerijen van verschillende omvang, van grote migrerende bedrijven in de Amerika’s en Australië tot kleinere imkerijen in Europa, Afrika en Azië die lokale voedselproductie en plattelandseconomieën ondersteunen.
Dr. Thierry Bogaert, voorzitter en CTO van APIX Biosciences, benadrukt dat de bevindingen ook bijzonder relevant zijn voor Europa. “Hoewel Europese imkers hun kolonies doorgaans minder verplaatsen dan in de Verenigde Staten, zijn de biologische uitdagingen opvallend vergelijkbaar,” zegt hij. “Kolonies in heel Europa worden steeds vaker geconfronteerd met gefragmenteerde landschappen en periodes van pollenschaarste precies op het moment dat ze robuuste winterbijen moeten produceren. Onze resultaten tonen aan dat het verbeteren van de nutritionele volledigheid van herfst- en wintervoeding de robuustheid van kolonies aanzienlijk kan versterken. Voor de Europese imkerij vormt dit een praktische, wetenschappelijk onderbouwde hefboom om de overwinteringsresultaten en de langetermijnstabiliteit van kolonies te verbeteren in een steeds uitdagendere omgeving.”
In intensieve landbouwregio’s in heel Europa zijn bloeiperiodes vaak korter en minder divers, waardoor in de late zomer en herfst nutritionele knelpunten ontstaan. Zelfs in niet-migrerende imkerijsystemen kan een langdurig tekort aan pollen de immuniteit van bijen verzwakken en hun vatbaarheid voor parasieten en ziekteverwekkers vergroten. Nutritioneel volledige herfst- en wintervoeding kan Europese imkers daarom helpen om stabielere overwintering te bereiken, vervangingskosten te verlagen, sterkere kolonies in het voorjaar te ontwikkelen en de
weerbaarheid van bijenvolken te vergroten tegen de samenwerkende stressfactoren die de moderne imkerij in heel Europa kenmerken.
Patrick Pilkington, CEO van APIX Biosciences US, kondigt aan dat PRF-1, op de markt gebracht als APIX Pollen, vanaf juni 2026 commercieel beschikbaar zal zijn voor imkers in de Verenigde Staten. “Na jaren van onderzoek en grondige veldvalidatie zijn we klaar om dit hulpmiddel in handen te geven van de imkers die het meest nodig hebben,” zegt hij. “De timing is cruciaal, zodat imkers het product kunnen gebruiken tijdens het herfstvoedingsseizoen dat zo belangrijk is voor een succesvolle overwintering.”
In Europa kunnen partijen die interesse hebben om dit product aan te kopen, hun interesse kenbaar maken via info@apixbiosciences.com.
De studie “Enhanced Honey Bee Colony Strength and Economic Returns from Fall and Winter Feeding with a Complete Pollen-Replacing Feed” werd gepubliceerd in Insects (2026, 17, 243) en is vrij beschikbaar als open-access artikel onder een Creative Commons-licentie: https://doi.org/10.3390/insects17030243
Het onderzoek werd geleid door Dr. Kelly Kulhanek en Dr. Brandon Hopkins van het Department of Entomology van Washington State University, een van de belangrijkste onderzoeksinstellingen in de VS op het gebied van bijen en bestuivingswetenschap. Co-auteur Anne Marie Fauvel is verbonden aan Vitality LLC. Jan Bogaert en Dr. Thierry Bogaert van APIX Biosciences NV (België) zijn mede-auteurs en mede-ontwikkelaars van PRF-1.
APIX Biosciences NV is een Belgisch agrotechnologiebedrijf dat wetenschappelijk onderbouwde nutritionele oplossingen ontwikkelt ter ondersteuning van honingbijen en andere bestuivers. Gebaseerd op meer dan 20 jaar onderzoek heeft APIX als missie het ecologisch evenwicht te herstellen en bij te dragen aan biodiversiteit en wereldwijde voedselzekerheid door middel van innovatie. Het bedrijf ontwikkelde PRF-1 (APIX Pollen), het eerste nutritioneel volledige pollenvervangende voer voor honingbijen, samengesteld uit ingrediënten die zijn goedgekeurd voor veevoer in zowel de EU als de VS.
Media Contacten:
www.APIXPOLLEN.com | www.APIXBiosciences.com
APIX zakelijke en wetenschappelijke vragen:
Jan Bogaert — CEO APIX Biosciences NV
Email: Jan.Bogaert@apixbiosciences.com
Telefoon: +32 495 57 75 33
en
Dr. Thierry Bogaert — APIX Biosciences NV
Email: Thierry.Bogaert@ApixBiosciences.com
Telefoon: +32 475 28 23 68
Perscontact:
Wim Goemaere — CFO APIX Biosciences NV
Email: Wim.Goemaere@apixbiosciences.com
Telefoon: +32 475 95 12 04
